EGZERSİZİN YARARLARI
Egzersizin yararlarını iki etapta inceleyebiliriz. Şöyle ki;
Egzersizin ilk etaptaki yararı günlük yaşantı kondisyo= nunu arttırmasıdır. Bu kondisyonun artması sonuçta, günlük zorlanmalar karşısında insan vücudunun daha az yorularak iş yapmasını sağlar. Bu günlük zorlanmaları kısaca örneklersek, merdiven çıkma, otobüse koşma, hızlı yürüme ve bir yükü aldı= ;rma veya taşıma gibi. Sonuç olarak kişinin günlü= ;k işlerini kolayca yapmasını, yorulmadan tamamlaması sağlanmış olur. Kişi belirli bir program çerçevesinde fiziksel egzersiz yapmasının ardı= ndan, egzersiz öncesi ve sonrasındaki günlük işler karşısındaki durumunun egzersiz periyodunun sonundaki olumlu gelişme açıkça görülebilir. Buradaki kondisyonun ölçülmesine gerek yoktur.=
Egzersizin ikinci yarar= 05; tıbbi olanıdır. Yani fiziksel sakatlık ve hastalıkların oluşumunu önle= mek veya geciktirmek ve tedavisinde kullanılmasıdır. Bu hastalıklardan en önemlisi daha önceki bölümlerde anlatmaya çalıştığımız ve temel oluşum nedeni hareket azlığına dayanan koroner kalp hastalıkları, periferik damar rahatsızlıkları ve hipertansiyon gibi k= ardiovasküler hastalıklar grubudur. Bir diğer önemli grup ise sırt bozuklukları, yanlış durum ve eylem anormallikleridir. En önemli vücut anormalliği şişmanlıktır. Egzersiz de en çok bu anormalliğin tedavisinde kullanılır. Yapılan araştırmalarda Amerika da vücut anormalliklerinde şişmanlığın birinci sırada olduğu ortaya çıktı.
Koroner kalp hastalıklarının oluşumundaki egzersiz noksanlığının yerini, günlük yaşantının ve adetlerinde etkilerinden ayırt etmek çok güçtür. Buradaki adetlerden kastımız sigara, diyet ve şişmanlığın etkileridir. Bu nedenlerden ötürü çeşitli araştırı= ;cıların elde ettiği sonuçlarda çok değişik çıkmıştır.
Egzersizin yaşamı= ;n uzunluğu ile ilgisi yıllardır tartışılan ve çeşitli iddialar ortaya atılan bir konu olmuştur. Bazı Amerikalı uzmanlar okul ve kolejlerde yapılan zorlu egz= ersizlerin insan yaşamını kısıtladığını i= ddia etmişler. Bazıları da bunun aksini söylemişlerdir.=
Bu konu üzerine yap&#= 305;lan bilimsel araştırmalar, longiditunal(u= zun süreli) incelemeler; okul çağlarında yapılan spo= run ileri yaşlarda devam ettirilmesi sonucunda, egzersizin sağlı= k ve uzun yaşama üzerine hiçbir olumsuz etkisi olmadığını ortaya çıkarmıştı= r.
Koroner kalp hastalıklarının oluşum sıklığın = 5; ve ağırlığını düzenli egzersizin azaltıp, azaltmadığını belirlemek için yüzlerce araştırma yapıldı. Bu araştırmaların çoğunluğunun kontrolleri sırasında koşulların uygun olmayışı, den= ek sayısının azlığı ve yanlış vital(yaşamsal) istatistikler yüzünden inandırıcı sonuçlar vermemiştir. Tüm bunlara rağmen birçok yazar düzenli fiziksel egzersizin KALP ATA&#= 286;�INI önlemede büyük rolü olduğuna inanırlar. Bu ko= nu etraflıca 1967 yılında “The Proceeding of the International Symposion o= n physical activity and cardiovascular health” (Uluslararası fiziksel aktivite ve kalp-damar sağlığı sempozyumu) de incelendi. Ve bu konuda uygulanacak egzersiz programları için Cooper, Bowerman ve Harris= in kitapları önerildi.
Uzun yıllardır, = miyokard infarktüsü geçiren hastalar için tek tedavi yolu uzun süreli yatak = istirahatiydi. 1960lıs yıllardan sonra bu görüş büyük değişikliklere uğrad= 05;. Artık, kişilere göre değişen egzersizler bilim adamlarından, hastalar için önerilmektedir.
Şişmanlık i= le diğer hastalıklar arasındaki bağın direk olarak kanıtı oldukça güçtür. Yalnız, yapılan araştırmalar sonucu birtakım hastalıkların şişman kişilerde, normal kilolu insanlara oranla daha çok görüldüğü ortaya çıktı. Şişmanlığa neden olarak yıllarca fazla yeme olarak gösterilmiştir. Ama bu konunun te= mel nedeni hareket azlığıdır. Şişmanlık derdinden kurtulmak için fiziksel egzersiz yapılmalıdı= ;r. Yalnız bu egzersiz yapılmalıdır. Yalnız bu egzersiz ile birlikte kalori kontrolü gerekmektedir. Bu fiziksel egzersizler düzenli diyetlerle birlikte sürdürülmelidir.
İnsan organizmasının enerji gereksinimi temelde 3 maddeden sağlanır. Bu maddeler karbonhidratlar, yağlar ve proteinlerd= ir. Proteinler organizmanın yapı taşı olarak faaliyet gösterirken, fiziksel aktiviteler için gerekli enerjinin %98i karbonhidratlar(şekerler) ve lipitler (yağlar) ‘den sağlanmaktadır. Egzersiz fizyologlarının yaptığı uzun araştırmalar sonucunda fiziksel eforun süresi uzadıkça devreye giren = lipit miktarının arttığı ortaya çıkmıştır. Kısa süreli ve süratli= eforlarda gerekli enerjinin %100e varan bölümü karbonhidratlardan sağlanır. Yapılan fiziksel egzersizin uzun süreli olması, organizmada deri altı= ;nda biriken yağ tabakalarının erimesine neden olur. Yağ birikimi önce karın kaslarının bulunduğu bölg= ede oluşur. Fazla birikim “göbeklenme” adı verdiğimiz oluşumu ortaya çıkarır. Bu nedenle fiziksel eforların süresi uzatıldığında, yağlara gereksinme duyulur ve ö= ;nce karın kaslarının bulunduğu bölgelerdeki yağlar devreye girer ve düzenli bir program ile bu yağların eritilm= esi sağlanabilir.
Organizmada bir stres karşısında, bu strese karşı koyacak bir uyum oluşumuna neden olur. İşte, insan vücudunun bir stres karşısındaki durumunu, “egzersiz, emosyonel(heyecansal) stresin fizyolojik sonuçlarını elimine eder, ” telki= ni bazı uzmanlarca ortaya atılmıştır. Egzersiz bu kon= uda muhtemelen şu mekanizmayla haraket eder. <= /p>
“Egzersiz sonucunda=
adrenal
bezlerinin uyarılma eşiği düşer. Uyarılma art=
ar,
böylece antistres str=
eoidlerinin
büyük bir depo oluşturmasına ve strese yanıt
süresinin kısalmasına neden olur. ” Bu nedenle
insanların iç tansiyonlarını azaltmak için de =
spor
yapmaları gerekmektedir.
(Not: Bu bölümle ilgili Kaynakç=
a,
Kondisyon sayfasında yer almaktadır)
*Bu yazı www.sporbilim.com sites= inden alınmıştır.